Piwo – prozdrowotny napój?

Piwo prozdrowotny napój?

Piwo, to napój wypijany dla przyjemności, tymczasem nie wszyscy wiedzą, że ma ono działanie prozdrowotne pod warunkiem, że spożywane jest z umiarem

piwo prozdrowotny napójDla mężczyzn jest to maks. 0,5 l piwa, dla kobiety 0,25 l dziennie. Istnieje jednak ryzyko, że małe ilości spożywanego piwa z czasem nie wystarczą i niewinne popijanie może przerodzić się w nałóg. Przyjmuje się, że umiarkowane ilości spożywanego alkoholu, to dla mężczyzny dwa drinki dziennie, czyli 20 g czystego alkoholu, dla kobiety 1 drink, czyli 10 g alkoholu, przy czym minimum dwa dni w tygodniu powinny być całkowicie wolne od alkoholu. Za 1 drinka uważa się kieliszek wódki o zawartości 40% etanolu (25 ml), lampkę wina 13-10% (75-100 ml) lub szklankę piwa 5-4% (200-250 ml). Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przestrzega, że nieprzekraczalna ilość alkoholu dla mężczyzn to 40 g, a dla kobiet 20 g dziennie.

Kaloryczność

Wartość kaloryczna piwa jest podobna do wartości kalorycznej soków (tabela) i zależy przede wszystkim od zawartości ekstraktu i etanolu, przy czym kaloryczność samego ekstraktu jest nieduża, co jest powiązane z małą zawartością i małą kalorycznością węglowodanów oraz białek. Przeważająca część kalorii w piwie pochodzi z alkoholu, gdyż 1 g etanolu to 7 kcal wobec 4 kcal uzyskiwanych z 1 g węglowodanów i 4 kcal z 1 g białka.

Biorąc pod uwagę powyższe wskazania, powinniśmy uwzględniać kaloryczność napojów alkoholowych podczas komponowania diety. Jeżeli spożywaniu alkoholu towarzyszy picie soków, słodkich napojów lub też jedzenie przekąsek typu słone paluszki i orzeszki, następuje dodatkowe zwiększenie podaży kalorii. W efekcie kaloryczność całodziennej diety znacznie przekracza zapotrzebowanie.

W tabeli porównano kaloryczność różnych napojów alkoholowych, przy czym 1 porcja odpowiada 1 drinkowi o zawartości 10 g alkoholu.

Porównanie wartości energetycznej różnych napojów (na podstawie danych Instytutu Żywności i Żywienia)

NapójWartość energetyczna w 100 g produktu (kcal)Wielkość porcji (g) = 1 drinkWartość energetyczna porcji (kcal)Węglowodany przyswajalne w 100 g produktu (g)Błonnik

w 100 g produktu (g)

Piwo pełne 4,5% alk.49220*1083,80,0
Piwo bezalkoholowe 0,5% alk.**28240675,60,0
Wino białe wytrawne 9,5% alk.66105660,60,0
Wino czerwone 9,5% alk.68105680,20,0
Wódka 40% alk.22025550,00,0
Napój pomarańczowy4324010310,40,1
Nektar ananasowy41240989,70,1
Nektar z białych grejpfrutów37240898,60,1
Sok ananasowy4824011511,30,1
Sok grejpfrutowy40240969,10,0
Sok jabłkowy4224010110,00,0
Sok pomarańczowy432401039,80,1
Sok marchwiowy4323099101,3
Sok pomidorowy14230322,21,2
Sok wielowarzywny25240604,51,2

*szklanka 250 ml

**http://www.kulturystyka-online.pl/piwo-bezalkoholowe.shtml

Niekorzystne działanie piwa (alkoholu) wypijanego w nadmiarze:
  • u osób z podwyższonym stężeniem triglicerydów alkohol sprzyja jego dalszemu zwiększeniu
  • odwadnia (ból głowy, wzmożone pragnienie)
  • nasila utratę wapnia z organizmu
  • zmniejsza przyswajalność białka potrzebnego m.in. do odbudowy struktur stawowych
  • podnosi ciśnienie krwi
  • zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów, takich jak nowotwory jelita grubego, piersi czy prostaty
  • powoduje rozpad włókien mięśniowych i mioglobinurię w następstwie nadużycia alkoholu po dużym wysiłku fizycznym. Barwnik mięśni przechodzi do moczu, który staje się ciemno-czerwony.
  •  przy tzw. opilstwie piwnym dochodzi do hiponatremii z normowolemią, czyli do dużego niedoboru sodu bez obrzęków, przesięków w tkankach i bez cech odwodnienia.

Piwa nie powinny pić kobiety w ciąży, kobiety karmiące, dzieci i młodzież, osoby prowadzące pojazdy mechaniczne, osoby chore na cukrzycę, podagrę, wrzody żołądka, marskość wątroby, ostre zapalenie trzustki, osoby chore na celiakię, na diecie bezglutenowej oraz obciążone skazą moczanową ze względu na obecne w nim związki purynowe, które ulegają w organizmie rozkładowi do kwasu moczowego.

Alkohol wchłania się do krwioobiegu w 20% w żołądku, a w pozostałej części w jelicie cienkim. Większość alkoholu rozkładana jest w wątrobie. Alkohol nie może być gromadzony jako substancja zapasowa, gdyż jest toksyczny. Jego metabolizm ma pierwszeństwo przed białkami i węglowodanami.

Korzystne działanie piwa przy umiarkowanym spożyciu:
  • zawiera wiele związków korzystnie oddziaływujących na zdrowie
  • jest napojem izotonicznym, tzn. jego ciśnienie osmotyczne jest podobne do ciśnienia osmotycznego krwi, dzięki czemu jego składniki przedostają się bezpośrednio do krwi.
  • umiarkowane spożywanie piwa, w przeciwieństwie do jego nadużywania lub całkowitej abstynencji, zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia i cukrzycy typu II
  • zalecane w leczeniu schorzeń przewodu moczowego, w stanach przed- i pooperacyjnych pęcherzyka żółciowego, a także w celu zapobiegania tworzenia się kamieni nerkowych
  • zwiększa odporność
  • wpływa na kreatywność

Związki zawarte w piwie wykazują dużą biodostępność w porównaniu do innych napojów. Piwo jest dobrym źródłem przeciwutleniaczy, błonnika, większości witamin z grupy B (w tym kwasu foliowego), magnezu oraz łatwo przyswajanego krzemu. Krzem poprawia mineralizację i gęstość kości, dzięki czemu spełnia ważną rolę w zapobieganiu osteoporozie.

Piwo jest bogate w potas, natomiast ubogie w sód. Wzajemny stosunek tych minerałów pomaga utrzymać właściwe ciśnienie krwi i w konsekwencji zmniejsza ryzyko wystąpienia nadciśnienia i udaru. Z uwagi na taki skład związków mineralnych, piwo ma działanie moczopędne, znacznie większe od wody.

Najbardziej korzystne dla naszego zdrowia są piwa niepasteryzowane i niefiltrowane, których okres ważności jest nie dłuższy niż 3 tygodnie. Piwo pasteryzowane ma niższą zawartość minerałów i dużo niższą witamin.

Polifenole w piwie

Polifenole mają korzystne działanie antyoksydacyjne (przeciwutleniające), czyli spowalniają proces starzenia się organizmu. Największe znaczenie ma tu kwas ferulowy pochodzący ze słodu oraz pochodne katechiny z chmielu. Związki te oprócz funkcji antyoksydacyjnych mają także działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne, przeciwzakrzepowe, przeciwwirusowe i bakteriobójcze. Przyswajalność związków fenolowych z napojów alkoholowych jest wyższa niż na przykład z soków owocowych. Związki te są bowiem trudno rozpuszczalne w wodzie, ale łatwo w alkoholu. Aktywność antyoksydacyjna jednego kieliszka (150 ml) czerwonego wina jest równoważna aktywności antyoksydacyjnej 0,5 litra ciemnego piwa.

Piwo bezalkoholowe

Godne polecenia jest piwo bezalkoholowe, które w dużym stopniu zachowuje swoje właściwości przy jednoczesnym prawie całkowitym wyeliminowaniu etanolu do 0,5%. Podobne ilości występują np. w kefirze, chlebie razowym lub niektórych sokach.

Wybór metody produkcji będzie rzutował na ostateczną zawartość alkoholu. Stosuje się następujące metody:

  • ograniczanie fermentacji
  • usuwanie normalnie otrzymanego alkoholu poprzez próżniową destylację lub odwrotną osmozę lub wrzenie w celu wyparowania alkoholu.
Piwo bezalkoholowe dla sportowców

Piwo bezalkoholowe zdobywa coraz więcej zwolenników, można polecić je również jako bezpieczny płyn izotoniczny dla sportowców. Naukowcy uważają, że zawarte w piwie antyoksydanty wspomagają odbudowę i wzmacnianie mięśni oraz działają przeciwzapalnie. Jednak ze względu na niski poziom sodu i właściwości moczopędne, piwo nie powinno być spożywane zaraz po treningu, aby nie dopuścić do jeszcze większego niedoboru sodu i odwodnienia. Należy zastosować najpierw inne płyny izotoniczne wyrównujące poziom sodu i wody w organizmie oraz spożyć regeneracyjny posiłek.

Bibliografia

Bean A. Żywienie w sporcie. Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2008, pp 317.

Ciechanowski K. 2011. Hipo- i hipernatremia — przyczyny i zasady terapii. Program edukacyjny „Zagadnienia współczesnej nefrologii”. Forum Nefrologiczne, tom 4, nr 4, 362–366.

Kordialik-Bogacka E. 2011. Wartość żywieniowa piwa. Żywność Projektowana. Walczycka M. i in. PTTŻ, 124-134.

Zajączkowski T. i in. 1992. Mioglobinuria. Urologia Polska 45/2.

Grzymisławski M. i Gawęcki J.: Żywienie człowieka zdrowego i chorego Cz. 2. Warszawa PWN , 2011, pp. 470.

http://rozmowy.forumzdrowia.pl/tag/zawartosc-alkoholu-w-drinkach/

http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/piwo-pite-z-umiarem-wplywa-na-kreatywnosc_39159.html

http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/co-jesz/piwo-wartosci-odzywcze-i-walory-lecznicze-w-jakie-witaminy-i-mineraly-jest-bogate-piwo_41656.html

http://www.fitnow.pl/pl/3/356/228/Prawda-o-piwie

Chory z zakwaszenia

Zakwaszenie organizmu, to powód licznych chorób. Sięgasz po farmaceutyki i dalej narzekasz na zdrowie. Często odwiedzasz przychodnie, być może szpitale, albo udajesz że wszystko jest w porządku, do czasu …

Zakwaszenie organizmu

Jeśli źle się czujesz, wypadają Ci włosy, uskarżasz się na ból głowy, masz problemy ze snem, odczuwasz ciągłe dolegliwości zdrowotne, a nawet męczy Cię jakaś choroba, to z dużym prawdopodobieństwem przyczyną jest zakwaszenie organizmu.

Pierwsze co możesz zrobić, aby to sprawdzić, posłuż się papierkiem lakmusowym kupionym w aptece lub zajrzyj do wyników ogólnego badania moczu. Idealne pH dla moczu wynosi 6,5-7,2. Im mniejsza wartość poniżej, tym organizm jest bardziej zakwaszony. Wydalanie nadmiaru kwasów wraz z moczem jest pierwszym z możliwych sposobów oczyszczania się organizmu. Jeśli jest ich za dużo, kwasy zaczynają gromadzić się w tkance łącznej, w następnej kolejności w chrząstkach, stawach, ścięgnach i mięśniach. Stąd mamy bóle reumatyczne i stany zwyrodnieniowe układu kostnego (artroza). Zakwaszenie zbiera jeszcze większe żniwo. Wszelkie choroby autoimmunologiczne są z nim powiązane. Dna moczanowa lub podwyższenie kwasu moczowego we krwi oraz zgaga są pierwszymi alarmującymi symptomami katastrofalnego zakwaszenia organizmu. Zakwaszenie zwiększa podatność na infekcje i stresy emocjonalne.

Kalorie kotlet schabowy

Skąd się to bierze? Ma tu swój udział zanieczyszczenie środowiska i żywności, czyli dostęp i wchłanianie substancji toksycznych. Powodem jest również niewłaściwie skomponowana codzienna dieta, w której obfitują słodycze, konserwy, chemiczne dodatki do żywności, produkty wysokobiałkowe (mięso, ryby, jajka). Zakwaszające działanie ma również alkohol, sery i twarogi oraz produkty zbożowe. Te ostatnie im bardziej przetworzone tym gorzej, gdyż mąki o niskim typie przemiału (np. 550), zawierają dużo mniej korzystnych minerałów. Lekko zakwaszające produkty, to nasiona roślin strączkowych oraz kasza gryczana. Do zasadotwórczych zaliczamy surowe mleko, jogurt, śmietanę i zioła. Oprócz wymienionych kasza jaglana oraz owoce i warzywa . To one powinny być głównym składnikiem naszej diety. Żywność zasadotwórcza neutralizuje wytwarzane kwasy. Jeśli jest jej za mało, organizm czerpie wapń z kości dla utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej we krwi prowadząc w ostateczności do osteoporozy.

Jeśli jesteś zakwaszony zacznij od wprowadzenia diety składającej się w większości z żywności zasadotwórczej i w mniejszym stopniu lekko zakwaszającej i sporadycznie zakwaszającej. Można się też wspomagać preparatami zawierającymi dwuwęglan sodu. Umiarkowana aktywność fizyczna będzie tu bardzo ważnym atutem w oczyszczaniu organizmu z kwasów.

Nowa Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej

Eksperci Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ)

opublikowali Nową Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, która znacząco różni się od swojej poprzedniczki z 2009 r. Zmiany te są wyrazem postępu w naukach medycznych, uwzględniają wyniki najnowszych badań naukowych, a także rekomendacje uznanych światowych ośrodków eksperckich.

Nowa Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej – wprowadzone zmiany

Największą zmianą w nowej piramidzie, względem poprzedniej wersji z 2009 r., jest „awans” warzyw i owoców na najważniejsze, pierwsze miejsce wśród grup produktów spożywczych zalecanych do spożycia.
Wcześniej w podstawie piramidy znajdowały się produkty zbożowe, które teraz zostały przesunięte na drugie miejsce

Dieta śródziemnomorska zmodyfikowanaOstatnie badania wskazują ponad wszelką wątpliwość, że warzywa i owoce powinny być podstawą naszego żywienia. Dostarczają bowiem wielu bezcennych składników (mineralnych, witamin, polifenoli) i w istotny sposób zmniejszają zachorowalność oraz umieralność na choroby układu krążenia, cukrzycę czy nowotwory. Warzywa i owoce spożywajmy więc  jak najczęściej i w jak największej ilości. Powinny stanowić co najmniej połowę, tego co jemy. Pamiętajmy jednak o właściwych proporcjach: 3/4 powinny stanowić warzywa, a 1/4  owoce – mówi prof. Mirosław Jarosz.

Kolejną ważną zmianą jest umieszczenie w piramidzie ziół. Zioła nie tylko służą jako przyprawy roślinne poprawiające smak potraw, ale także dostarczają wielu prozdrowotnych składników. Ich stosowanie jest też dobrym sposobem na ograniczenie spożycia soli, która jest przez lekarzy nazywana „cichym zabójcą”. Sól jest współodpowiedzialna m.in. za sporą część zawałów serca i udarów mózgu.

Nowa Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności FizycznejNowa piramida od swojej poprzedniczki różni się jeszcze wieloma innymi szczegółami, np. uwzględnia orzechy. Zmieniona jest również nazwa, do której na stałe została dodana aktywność fizyczna.

Poza żywieniem, dla naszego zdrowia bardzo ważna jest też codzienna aktywność fizyczna, co najmniej 30-45 minut. Łącznie z dobrze zbilansowaną dietą pozwala ona zapobiec m.in. rozwojowi bardzo niebezpiecznej dla naszego zdrowia nadwagi i otyłości – komentuje prof. Mirosław Jarosz.

Eksperci podkreślają, że spożywanie zalecanych w piramidzie różnorodnych produktów spożywczych, w odpowiednich ilościach i proporcjach oraz codzienna aktywność fizyczna są kluczem do zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia. Pamiętać jednak należy, że osoby z rozpoznanymi chorobami (m.in. udar, zawał, osteoporoza, cukrzyca typu 2) wymagają indywidualnych zaleceń żywieniowych.

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia PAN w Warszawie  http://www.izz.waw.pl/

Analiza składu ciała – podstawowe badanie u dietetyka

Analiza składu ciała

Analiza składu ciała

Prawidłowy wskaźnik BMI mieszczący się w zakresie 18,5-24,9 jest tylko wstępną informacją, co do właściwej budowy ciała.

Wskaźnik BMI będzie niewiarygodny w przypadku osób atletycznych bardzo dobrze umięśnionych o niskim poziomie tkanki tłuszczowej i u osób szczupłych ze słabym umięśnieniem i towarzyszącym mu wysokim otłuszczeniem ciała.

Uzupełnienie BMI o pomiar składu ciała metodą bioimpedancji elektrycznej daje bardziej wiarygodny obraz stanu odżywienia człowieka. Analiza składu ciała przy użyciu nowoczesnego aparatu IOI 353 jest bezpieczną, łatwą i prostą metodą uzyskania wiedzy nt. zawartości tkanki tłuszczowej, tkanek miękkich, protein i wody w organizmie. Ilość tkanek miękkich jest ściśle powiązana z podstawową przemianą materii. Stąd są one wyznacznikiem minimalnej kaloryczności diety, wartości poniżej której nie powinno się schodzić podczas odchudzania.


Osoba z nadwagą lub z otyłością jest zazwyczaj świadoma o potrzebie zmiany nawyków żywieniowych. Natomiast nie każdy o prawidłowym wskaźniku masy ciała BMI zdaje sobie sprawę, że jego w miarę prawidłowa sylwetka może wykazywać tzw. ukrytą otyłość. Występuje ona w przypadku zbyt niskiej masy mięśniowej przy nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej, która umiejscawia się najczęściej w okolicach brzucha, na udach i biodrach.

Dobrze utrzymany brzuch (nieotłuszczony) oraz jelita są gwarantem zdrowia. Słaba perystaltyka oraz uboga flora bakteryjna jelit i związane z tym kłopoty z zaparciami, powodują zatruwanie organizmu toksynami pochodzącymi z zalegającego kału. Stąd zaparcia mogą być jedną z przyczyn odczuwania zmęczenia i pojawienia się cellulitu. Dlatego tak ważne jest spożywanie odpowiedniej ilości błonnika w diecie. Przy czym nie ma potrzeby wprowadzania do posiłków błonnika w postaci suplementu diety, gdyż produkty zbożowe pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych, owoce i warzywa są jego doskonałym naturalnym źródłem. Prawidłowo skomponowana dieta oprócz błonnika zawiera w optymalnej ilości białka, tłuszcze, węglowodany, minerały i witaminy.

Wszystkie te składniki oraz odpowiednia kaloryczność diety zapewniają utrzymanie organizmu w równowadze metabolicznej, zdrowiu i dobrej kondycji fizycznej. Wypróżnianie zostaje wyregulowane. Poprawia się samopoczucie, stan skóry, włosów i paznokci. Następuje przypływ energii życiowej.

Zdrowa dieta jest zalecana wszystkim bez względu na typ sylwetki
Jak sprawdzić czy prawidłowo się odżywiamy? Wystarczy wykonać analizę składu ciała.

Na podstawie pomiaru tkanki tłuszczowej oraz wskaźnika masy siała BMI dowiemy się jaki jest typ naszej sylwetki (norma, otyłość, niedożywienie, wysokie lub niskie otłuszczenie, wysokie lub niskie umięśnienie).

Dzięki analizie segmentowej (ręce, nogi, tułów), dowiemy się nad którymi partiami ciała powinniśmy więcej popracować, aby uzyskać lepsze umięśnienie i mniejsze otłuszczenie.

Pomiar dostarcza jeszcze jednej informacji. Dowiesz się jaka jest optymalna kaloryczność diety dla Ciebie. Na tej podstawie opracuję jadłospis dopasowany do Twoich potrzeb i preferencji pokarmowych.

O czym biegacz wiedzieć powinien ?

Bieg po zdrowie

Biegi stają się są coraz bardziej popularnym sportem wytrzymałościowym. Wiele osób biega rekreacyjnie, decydując się później uczestniczyć w półmaratonach i maratonach. Pomysł na aktywność fizyczną przeradza się w pasję. Chcąc uzyskać lepsze rezultaty biegacze przygotowują się fizycznie, ale może to być niewystarczający wkład pracy nad sobą, aby osiągnąć zamierzony sukces.

Dieta dla biegacza

Dieta dla biegaczaBardzo ważnym elementem odpowiedniego przygotowania się do startu jest zgromadzenie, a następnie wykorzystanie zasobów energetycznych oraz właściwe dostosowanie ilości i rodzaju przyjmowanych płynów. Szybko narastające objawy zmęczenia i problem z utrzymaniem wysokiej intensywności wysiłkowej podczas biegów, są wynikiem niemal całkowitego wyczerpania zasobów glikogenu w mięśniach i wątrobie. Odbudowanie zapasów glikogenu jest ściśle powiązane z ilością dostępnych węglowodanów w diecie, zarówno tych łatwo przyswajalnych, jak i złożonych bogatych w błonnik. Niedobór węglowodanów w diecie doprowadzi do ubytku masy mięśniowej.

Ważne są też proporcje pozostałych makroskładników, czyli białka i tłuszczu oraz mikroskładników, tj. minerałów i witamin. Białko jest niezbędne do odbudowy mięśni, pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Jednak jego  nadmiar w diecie doprowadzi do zakwaszenia organizmu. Tłuszcz, to m.in. nośnik witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i niezbędne źródło energii. Niedobór witamin i pierwiastków prowadzi do zachwiania równowagi hormonalnej i kwasowo-zasadowej.

Oprócz zużycia rezerw glikogenu, ubytku masy mięśniowej i mikroskładników w organizmie, również odwodnienie może upośledzać wydolność wysiłkową.

Bieganie i dieta a odchudzanie

Bieganie jak każdy sport przyspiesza metabolizm i sprzyja uwrażliwieniu komórek na działanie insuliny. W efekcie odchudzanie i uzyskanie ładnej sylwetki jest łatwiejsze i szybsze. Należy pamiętać, że aktywność fizyczna wymaga zwiększenia kaloryczności diety. Błędem jest stosowanie diety niskokalorycznej połączonej z mniej lub bardziej intensywnym  treningiem.

Intensywne bieganie a problemy zdrowotne

Długotrwały i intensywny wysiłek (szczególnie ultramaraton) nasila rozszczelnienie jelita, powoduje dysfunkcje w układzie pokarmowym, stąd często występujące dolegliwości żołądkowo-jelitowe zgłaszane przez uczestników maratonów. Ponadto dochodzi do zwiększenia liczby prozapalnych cytokin we krwi. Podwyższony stan zapalny w organizmie, jeszcze długo może mieć swoje skutki w organizmie. W celu kontroli stanu zdrowia można przeprowadzić diagnostykę obejmującą oznaczenie zawartości endotoksyn bakteryjnych, białka CRP, profilu cytokin i osmolarności osocza oraz w celu diagnostyki szczelności jelita poziom zonuliny w kale.

Długi czas powrotu do równowagi i długotrwałe oddziaływanie czynników zapalnych może przyczynić się do zespołu przewlekłego zmęczenia, chorób autoimmunologicznych, a nawet nowotworów.

Źle skomponowana dieta a problemy zdrowotne

Niewłaściwa dieta może oznaczać dla biegacza ograniczenie wydajności długotrwałego wysiłku. Przeprowadzone w ostatnich latach badania wykazały korzystny wpływ prawidłowego żywienia na kształtowanie zdolności wysiłkowej.

Szczególnie należy zwrócić uwagę na ilość węglowodanów w diecie sportowca. Często ich obecność jest w dużym stopniu niwelowana, aby szybciej osiagnąć spadek masy ciała u osób odchudzających się, pragnących jednocześnie budować masę mięśniową. Tymczasem to właśnie węglowodany są doskonałym źródłem energii bardzo dobrze wykorzystanej do odbudowy białka mięśni. Ponadto węglowodany dostarczają błonnika i skrobi opornej. Oba składniki są niezbędne dla zachowania odpowiedniej mikrobioty sprzyjającej prawidłowej pracy jelita, a w efekcie dobremu samopoczuciu i zdrowiu. Produkty bogate w węglowodany złożone, to również źródło charakterystycznych dla nich grup witamin i minerałów wzbogacających nasz jadłospis. Stosowanie diety o niskiej zawartości węglowodanów w połączeniu z wysoką aktywnością może doprowadzić do zaburzeń metabolicznych, hormonalnych, takich jak: zaburzenia produkcji hormonów przez tarczycę, obniżenie poziomu testosteronu i popędu płciowego, zmniejszenie tempa metabolizmu, utraty mięśni, bezsenności, depresji, drażliwości i ogólnie złego nastroju.

Jaka najlepsza dieta dla sportowca?

W zdrowej diecie nie powinno niczego zabraknąć, dlatego zasada różnorodności jest tu jak najbardziej wskazana. Eliminujemy jednak produkty wysoko przetworzone i obfitujące w dodatki chemiczne. Optymalna ilość węglowodanów przyswajalnych powinna dostarczać do diety ok. 50% prawidłowo obliczonych potrzeb energetycznych biegacza. Pokarmy zawierające cukry proste będą jak najbardziej wskazane po treningu. Powinny być one łączone z białkowymi. Jogurt z bananem będzie tu właściwym zestawieniem, nawet dla osób odchudzających się.

Bibliografia

Iwona Wierzbicka Co mają jelita do neurodegeneracji mózgu? Food Forum kwiecień/maj 2016 str. 14-18.

Baba N.H., Sawaya S., Torbay N., Habbal Z., Azar S., Hashim S.A. High protein vs high carbohydrate hypoenergetic diet for the treatment of obese hyperinsulinemic subjects, Int J Obes Relat Metab Disord. 1999 Nov;23(11):1202-6.

Warto docenić serwatkę!

Serwatka w dwóch postaciach

Serwatka, to żółtozielony płyn o wielorakim pożytecznym działaniu fizjologicznym. Działa antydepresyjnie, przeciwnowotworowo, zwalcza infekcje – działa przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie. Ze względu na trudności w jej zakupieniu i specyficzny smak, jest mniej popularna niż samo białko serwatkowe w postaci sypkiej, cieszące się dużym zainteresowaniem wśród sportowców.

Serwatka obfituje w witaminy grupy B, w tym kwas pantotenowy (B5) i biotynę (B7 lub witamina H). Zalecana do spożycia w przypadku zaparć, łysieniu, osteoporozy, miażdżycy, choroby Parkinsona, choroby Alzheimera, AIDS, cukrzycy i in.

Białka serwatkowe wspomagają spalanie tkanki tłuszczowej i budowanie masy mięśniowej.


dr hab. inż. Izabela Dmytrów

dr inż. Anna Mituniewicz-Małek

Właściwości serwatki

Serwatka jest cennym produktem ubocznym powstającym podczas wyrobu serów podpuszczkowych, serów twarogowych, twarożków, kazeiny oraz innych preparatów białek mleka. Pod względem technologicznym i żywieniowym stanowi fazę wodną mleka, z którego usunięto część białek, głównie kazeinę. Serwatka to żółtozielony płyn, którego barwa wynika z obecności ryboflawiny (witaminy B2). W zależności od techniki i technologii przetwarzania mleka do serwatki przechodzi od 50-60% suchej masy mleka, a migracja ta wynosi średnio dla laktozy 96%, albumin i globulin 95%, składników mineralnych 81%, kazeiny 33% i tłuszczu 8%. W zależności od rodzaju produkowanego sera wyróżnia się serwatkę podpuszczkową tzw. słodką, powstającą podczas wyrobu serów podpuszczkowych oraz serwatkę kwasową otrzymywaną w czasie wyrobu twarogów. Różnią się one składem chemicznym i właściwościami fizykochemicznymi.

Prowadzone w ostatnim dziesięcioleciu badania potwierdzają, że serwatka jest lekko strawnym produktem poprawiającym perystaltykę jelit, zapobiegającym zaparciom, dzięki czemu poprawia ogólne samopoczucie. Działa antydepresyjnie i pomaga zwalczać stres. Jest nośnikiem pierwiastków śladowych. Diabetykom ułatwia kontrolę poziomu cukru we krwi. Działa przeciwwirusowo w stosunku do wielu ludzkich wirusów m. in. wirusa HCV (wywołującego żółtaczkę typu C), wirusa grypy, cholery oraz HIV. Wykazuje także działanie przeciwbakteryjne wobec H. pyroli, E. coli oraz S. aureus. Serwatka obfituje w witaminy B1, B2, B6 i B12,zawiera też kwas pantotenowy i biotynę (witamina H). 1 litr serwatki wypijany dziennie pokrywa w 33% zapotrzebowanie na witaminy B1, B6 i B12 oraz biotynę, w 66% na kwas pantotenowy i w 80% na wit. B2. Wszystkie zawarte w serwatce białka i peptydy spełniają ważne funkcje biochemiczne i fizjologiczne. Cenione są ze względu na wartość biologiczną i właściwości odżywcze.

Białka serwatkowe

Białka serwatki są bogate w aminokwasy egzogenne (aminokwasy siarkowe – metionina i cysteina oraz rozgałęzione – leucyna, izoleucyna i walina). Ostatnie z wymienionych odgrywają znaczącą rolę w regulacji metabolizmu poprzez wpływ na homeostazę protein i glukozy, metabolizmie lipidów i kontroli wagi. Aminokwasy siarkowe są natomiast prekursorami wewnątrzkomórkowego glutationu, który w organizmie ludzkim pełni rolę antyoksydacyjną. Niski poziom glutationu odgrywa znaczącą rolę w patogenezie i przebiegu wielu chorób tj. miażdżyca, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, AIDS, cukrzyca itp.

Białka serwatkowe zwiększają uczucie sytości przez co ułatwiają kontrolę wagi. Spośród wszystkich białek, w połączeniu z aktywnością fizyczną, wykazują największy efekt spalania tkanki tłuszczowej, szczególnie w okolicy talii. Stanowią najlepszy suplement białkowy z najwyższym efektem anabolicznym. Przyspieszają regenerację mięśni po wysiłku i poprawiają sprawność fizyczną. Pozytywnie wpływają na układ krążenia obniżając ciśnienie krwi poprzez blokowanie konwertazy angiotensyny- enzymu odpowiedzialnego za aktywację angiotensyny (ACE) zwężającej naczynia krwionośne. Łagodzą niektóre efekty toksyczne aflatoksyn, zwalczają infekcje. Intensywnie pobudzają wzrost komórek ssaków w szczególności fibroblastów (tkanka łączna właściwa) i przyspieszają gojenie się ran. Działają antynowotworowo w stosunku do kilkunastu nowotworów.

Składniki bioaktywne serwatki

Beta-laktoglobulina

Na szczególną uwagę w bogatym składzie serwatki zasługuje laktoglobulina-β, która dzięki zawartości aminokwasów siarkowych odgrywa ważną rolę antyoksydacyjną – działa przeciwnowotworowo, zapobiega utlenianiu frakcji LDL-cholesterolu zapobiegając miażdżycy. Jako lipokalina umożliwia transportowanie wybranych składników odżywczych np. witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, kwasów tłuszczowych w układach pozbawionych tłuszczu. Chroni witaminę A przed utlenianiem, reguluje jej wchłanianie z wątroby, spełnia ważną rolę w przenoszeniu witaminy A z krążenia matki do krążenia płodu. Wiąże cholekalcyferol (witamina D).

Immunoglobuliny

Licznie występującymi składnikami bioaktywnymi serwatki są immunoglobuliny. Zwiększają one odporność bierną konsumenta, poprawiają kondycję jelit. Pomagają zwalczać zakażenia. Poprawiają wyniki sportowe i skracają czas rekonwalescencji.

Laktoferryna

Białkiem serwatkowym o istotnym znaczeniu jest także laktoferryna – białko zaangażowane w metabolizm żelaza. Posiada właściwości immunomodulujące, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne, przeciwpasożytnicze (hamuje namnażanie się pasożytniczych pierwotniaków), przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Silnie pobudza wzrost kości, dlatego picie serwatki polecane jest w profilaktyce osteoporozy kobietom w okresie przekwitania oraz osobom starszym. Laktoferryna zwiększa wrażliwość bakterii na niektóre antybiotyki tj. wankomycyna, penicylina i cefalosporyna.

Laktoperoksydaza

Na prozdrowotne właściwości serwatki wpływa również obecność laktoperoksydazy. Jej naturalne działanie przeciwbakteryjne wykorzystywane jest w preparatach przeznaczonych dla utrzymania zdrowia jamy ustnej i znajduje zastosowanie w takich produktach zapobiegających oraz leczących suchość jamy ustnej. W badaniach klinicznych udowodniono, że peroksydaza hamuje rozwój szkodliwych mikroorganizmów związanych ze stanami zapalnymi dziąseł i jamy ustnej, przyspiesza gojenie krwawiących dziąseł i zmniejsza stan zapalny, a także zwalcza zarówno przyczyny i skutki halitosis (schorzenia objawiającego się nieświeżym oddech).

Glikomakropeptyd

Obecny w serwatce glikomakropeptyd hamuje rozwój bakterii odpowiedzialnych za próchnicę, ale także przeciwdziała demineralizacji szkliwa zębów. Działa hamująco na wydzielanie kwasów żołądkowych. Zawiera aminokwasy rozgałęzione.

W badaniach klinicznych jak i w profilaktyce serwatka stosowana jest jako naturalny środek leczniczy wobec zapalenia błony śluzowej u pacjentów chorujących na raka. Zawarte w niej peptydy szczególnie czynnik wzrostu, skutecznie opóźniają powstawanie wrzodów podczas zapalenia śluzówki jamy ustnej. Zwiększenie jej spożycia zaleca się po zawale serca i chorym na stwardnienie rozsiane oraz przewlekłe zapalenie wątroby. Zapobiega także przedwczesnemu starzeniu się.

Serwatka w kosmetyce

Serwatka jest cennym składnikiem produktów kosmetycznych, stanowiącym źródło witamin, protein i składników mineralnych. BS stosowane są jako substytuty syntetycznych substancji powierzchniowo-czynnych w recepturach łagodnych kosmetyków. Używane w kremach jako czynnik nawilżający i przeciwzmarszczkowy.

Literatura dostępna u autorów, e-mail: izabela.dmytrow@gmail.com

Dr hab. inż. Izabela Dmytrów i dr inż. Anna Mituniewicz-Małek są pracownikami naukowymi oraz nauczycielami akademickimi w Zakładzie Technologii Mleczarskiej i Przechowalnictwa Żywności Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, ul. Papieża Pawła VI 3, 71-459 Szczecin.